Czym jest refluks żołądkowo-przełykowy/ Przepuklina rozworu przełykowego przepony?
Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) to przewlekłe cofanie się treści z żołądka do przełyku wskutek
niewydolności mechanizmów antyrefluksowych. Głównym objawem jest zgaga (pieczenie za mostkiem) i zarzucanie treści pokarmowej, nasilające się po posiłkach, po błędach dietetycznych i w pozycji leżącej, ból w klatce piersiowej. Długotrwały, nieleczony refluks może prowadzić do poważnych powikłań. Nierzadko refluksowi towarzyszy przepuklina rozworu przełykowego przepony.
Czynniki ryzyka wystąpienia choroby refluksowej to m.in.: dieta bogata w ciężkostrawne dania, alkohol i
kawę; otyłość; palenie papierosów; przyjmowanie niektórych leków (np. niesteroidowych leków
przeciwzapalnych czy opioidów).
Chirurgia antyrefluksowa
Jest to chirurgia mająca na celu naprawić niewydolne mechanizmy antyrefluksowe. Niewydolny dolny
zwieracz przełyku, uszkodzone więzadło przełykowo-przeponowe czy przepuklinę rozworu
przełykowego przepony.
Na ogół większość z tych mechanizmów jest w jakimś stopniu uszkodzona co ostatecznie prowadzi do
rozwinięcia się objawów choroby refluksowej przełyku a operacja ma na celu przywrócenie prawidłowej
funkcji kompleksu dolnego zwieracza przełyku.
Przepuklina rozworu przełykowego przepony jest to stan, w którym zawartość jamy otrzewnej
(najczęściej fragment żołądka) przedostaje się do klatki piersiowej przez otwór w przeponie ,czyli
mięśniu, który oddziela klatkę piersiową od jamy brzusznej. Otwór ten nazywa się prawidłowo rozworem
przełykowym przepony (fizjologicznie przez niego przechodzi przełyk).
Przepuklina rozworu przełykowego przepony objawia się podobnie jak choroba refluksowa – bólem w
klatce piersiowej, trudnościami z przełykaniem, zgagą, cofaniem treści żołądkowej do przełyku, rzadziej
chrypką oraz kaszlem.
Objawy
- Zgaga(piekący, zamostkowy ból)
- Kwaśne odbijanie
- Ból w klatce piersiowej czasami imitujący zawał serca
- Trudności w połykaniu
- Regurgitacje – cofanie się treści z żołądka do przełyku lub jamy ustnej
- Wymioty
Czasami:
- Kaszel nocny
- Chrypka
- Zapalenia zatok
- Uszkodzenie zębów
- Konieczność spania w pozycji półsiedzącej
- Przy większych przepuklinach pogorszenie wydolności organizmu (ucisk na płuca i serce)
Skutki uboczne i powikłania nieleczonego refluksu:
- Zapalenie przełyku: nadżerki błony śluzowej, owrzodzenia
- Przełyk Barreta: Zmiana struktury nabłonka, stan przednowotworowy
- Zwężenie przełyku: Trudności w połykaniu (dysfagia)
- Problemy pozaprzełykowe: Przewlekły kaszel, chrypka, zapalenie krtani, zatok, astma refluksowa, erozja szkliwa zębów
Diagnostyka
- Gastroskopia
- pH metria z impedancją
- Manometria wysokiej rozdzielczości RTG górnego odcinka przewodu pokarmowego z kontrastem na stojąco i w pozycji trenderenburga
- Badania laboratoryjne
- Czasami rozszerzenie diagnostyki o USG jamy brzusznej, tomografię jamy brzusznej czy klatki piersiowej
- W diagnostyce różnicowej rozważa się konsultację kardiologiczna i echo serca, konsultację pulmunologiczną, konsultację laryngologiczną.
Leczenie obejmuje:
- Zmianę diety i odpowiednią higienę diety najlepiej pod okiem doświadczonego dietetyka
- Redukcję masy ciała
- Rzucenie palenia papierosów
- Zajęcia z fizjoterapeutą – wzmocnienie przepony i mięśni głębokich
- Farmakoterapia – leki zobojętniające treść żołądkową, hamujące wydzielanie kwasu solnego czy wspierające pracę przewodu pokarmowego.
Kiedy rozważyć operację
Leczenie zachowawcze w tym farmakologiczne nie działa
Objawy wracają
Rozważa się również operację w przypadku rozpoznania przepukliny rozworu przełykowego przepony.
Operacja antyrefluksowa
Najczęściej wykonywana jest jedna z fundoplikacji laparoskopowej na ogół z cruroplastyką w zależności
od objawów i wyników badań chorego.
Zabiegi te polegają na mobilizacji przełyku i owinięciu górnej części żołądka (dna) wokół dolnego
odcinka przełyku, co wzmacnia (LES) dolny zwieracz przełyku i ma zapobiegać cofaniu się treści
żołądkowej.
W wielu przypadkach konieczna jest cruroplastyka czyli zwężenie rozworu przełykowego przepony
(otwóru w przeponie dla przełyku).
Rzadko wzmacnia się przeponę siatką ja korzystam tylko z wchłanialnych siatek w tym przypadku.
Rodzaje operacji antyrefluksowych :
- Fundoplikacja sposobem Nissena
- Fundoplikacja sposobem Toupeta
- Rekonstrukcja kąta Hisa – odtworzenie kompleksu dolnego zwieracza przełyku poprzez fundoplikację
- lortat-jakoba i ezofagofrenopeksje.
- Wyłączenie żołądkowo-jelitowe metodą Roux-en-Y (RYGB) w wybranych przypadkach, BMI >
- 35.
- Zalety:
- Szansa na istotne zmniejszenie objawów
- Wysokie prawdopodobieństwo odstawienia leków antyrefluksowych
- Poprawa jakości i komfortu życia
- Technika laparoskopowa (minimalnie inwazyjna)
Wady
- Przejściowa dysfagia po operacji
- Bloating syndrom najczęściej po Fundoplikacja sp Nissena
- Ryzyko nawrotu przepukliny
- Ryzyko około operacyjne – konieczność wykonania operacji wiążąca się z ryzykami i stresem z nią
- związanymi.
Rekonwalescencja
Powrót do codziennych aktywności zwykle po 2–3 tygodniach.
Zakaz dźwigania w szczególności przy dużych przepuklinach rozworu przełykowego przepony do 3
miesięcy po operacji
We wczesnym okresie po operacji zalecane wsparcie dietetyka i dietę półpłynną
Efekty leczenia
Wielu pacjentów właściwie zakwalifikowanych do operacji antyrefluksowej uzyskuje istotną poprawę
jakości życia.
Podsumowanie
Refluks żołądkowo-przełykowy może być skutecznie leczony operacyjnie u odpowiednio
zakwalifikowanych pacjentów.