FAQ – najczęstsze pytania o przepuklinę i operację przepukliny

Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące przyczyn przepukliny, implantów siatkowych, przygotowania do operacji, przebiegu hospitalizacji oraz powrotu do aktywności po zabiegu.

Jakie są przyczyny przepukliny?

Przepuklina może powstać w wyniku osłabienia tkanek ściany jamy brzusznej oraz zwiększonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego. Do najczęstszych czynników ryzyka należą:

• podeszły wiek i naturalne osłabienie mięśni,
• otyłość, szczególnie otyłość trzewna i BMI powyżej 30,
• ciężka praca fizyczna oraz trening siłowy z dużymi ciężarami,
• przewlekłe zaparcia,
• przewlekły kaszel, na przykład w przebiegu POChP,
• ciąża,
• płeć męska, szczególnie w przypadku przepuklin pachwinowych,
• przebyta wcześniej przepuklina pachwinowa,
• przedwczesny poród i niska masa urodzeniowa,
• predyspozycje genetyczne i jakość tkanki łącznej.

Istotne znaczenie może mieć również jakość kolagenu, który jest głównym składnikiem tkanki łącznej odpowiadającej za wytrzymałość przedniej ściany jamy brzusznej.

Dlaczego w operacjach przepuklin używa się implantów, czyli siatek?

Implanty siatkowe pozwalają odtworzyć przednią ścianę jamy brzusznej w sposób beznapięciowy albo z dużo mniejszym napięciem tkanek. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko nawrotu przepukliny.

Celem operacji jest możliwie trwałe zaopatrzenie problemu chorego i ograniczenie ryzyka ponownego pojawienia się przepukliny.

Jakie są rodzaje siatek stosowanych w operacjach przepuklin?

Siatki stosowane w chirurgii przepuklin dzielą się na syntetyczne i biologiczne.

Siatki syntetyczne

Najczęściej wykorzystuje się siatki syntetyczne. Mogą być one niewchłanialne lub wchłanialne. Preferowane są siatki niewchłanialne, ponieważ ich zastosowanie wiąże się z mniejszym ryzykiem nawrotu przepukliny.

Najczęściej stosowanym materiałem jest polipropylen, który cechuje się wysoką biokompatybilnością. Rzadziej wykorzystuje się siatki wykonane z PVDF, poliestru lub ePTFE.

Siatki jedno- i dwuwarstwowe

Część siatek niewchłanialnych składa się z dwóch warstw. Jedna warstwa integruje się z tkankami, a druga pełni funkcję antyzrostową. Warstwa antyzrostowa jest kierowana do wnętrza jamy otrzewnej, aby ograniczyć ryzyko powstawania zrostów z jelitami i innymi narządami.

Siatki lekkie, średnie i ciężkie

Siatki dobiera się również do rodzaju i wielkości ubytku. Różnią się wielkością, gramaturą oraz splotem. Siatki ciężkie mają większą gramaturę i gęstszy splot, dlatego są sztywniejsze i mogą być bardziej wyczuwalne po operacji. Siatki lekkie są zwykle mniej wyczuwalne, ale czasem wymagają większej fiksacji w tkankach i są najczęściej przeznaczone do mniejszych defektów.

Siatki wchłanialne i biologiczne

Siatki wchłanialne stosuje się rzadziej, ponieważ ich użycie wiąże się z większym ryzykiem nawrotu. Implanty długowchłanialne mogą być wykorzystywane w wybranych sytuacjach, na przykład przy dużych przepuklinach rozworu przełykowego przepony.

Siatki biologiczne to implanty oparte o kolagen. Ich zadaniem jest czasowe wzmacnianie tkanek oraz stymulowanie regeneracji ściany brzucha, szczególnie w trudnych warunkach, takich jak skażenie, infekcja lub immunosupresja.

Jak przygotować się do operacji przepukliny?

Przygotowanie do operacji obejmuje wykonanie badań, konsultacji oraz optymalizację stanu zdrowia pacjenta.

Wymagane badania i konsultacje

• badania laboratoryjne: morfologia, elektrolity, kreatynina, INR, APTT, grupa krwi,
• USG jamy brzusznej lub przedniej ściany jamy brzusznej,
• EKG,
• konsultacja anestezjologiczna,
• indywidualnie dobrana profilaktyka zakrzepowo-zatorowa.

U części pacjentów wskazane są również:

• optymalizacja chorób przewlekłych w poradni specjalistycznej lub POZ,
• redukcja masy ciała u pacjentów z nadwagą lub otyłością,
• konsultacja dietetyczna,
• odstawienie leków przeciwkrzepliwych pod kontrolą lekarza prowadzącego,
• rzucenie palenia na 4–6 tygodni przed operacją,
• unikanie alkoholu przez 2–4 tygodnie przed operacją,
• poprawa wydolności organizmu, na przykład regularny marsz lub ćwiczenia pod kontrolą specjalisty,
• dbałość o sen, nawodnienie i odpowiednią podaż białka w diecie.

Warto także zaplanować pomoc w odbiorze z kliniki oraz w pierwszych dniach po operacji.

Jak wygląda proces przyjęcia do szpitala?

Dzień przed operacją

• ostatni posiłek należy spożyć do godziny 22:00,
• profilaktyka zakrzepowo-zatorowa może być zalecona w godzinach wieczornych,
• płyny można zwykle pić do 4–6 godzin przed operacją, zgodnie z decyzją anestezjologa,
• wskazana jest kąpiel z mydłem antybakteryjnym,
• należy zadbać o pełną noc odpoczynku,
• należy przygotować leki własne oraz dokumentację medyczną.

Pacjenci przyjeżdżający z daleka lub operowani jako pierwsi mogą zostać przyjęci do kliniki dzień przed operacją. Leki inkretynowe, takie jak Ozempic, Saxenda lub Mounjaro, należy odstawić na 2 tygodnie przed operacją pod kontrolą lekarza prowadzącego.

W dniu przyjęcia

Pacjent zwykle zgłasza się do kliniki 2–3 godziny przed planowaną operacją. Po przybyciu na oddział przeprowadzany jest szczegółowy wywiad, zakładana jest kaniula dożylna oraz przygotowywane jest pole operacyjne.

Najczęściej stosuje się znieczulenie ogólne. W wybranych przypadkach, szczególnie u osób starszych i obciążonych, możliwe jest znieczulenie miejscowe lub regionalne.

Jak przebiega operacja przepukliny?

Rodzaj operacji jest omawiany z pacjentem wcześniej podczas konsultacji. Zabieg może być wykonany metodą klasyczną lub laparoskopową.

Podczas operacji chirurg uzyskuje dostęp do przepukliny, wypreparowuje i odprowadza worek przepuklinowy wraz z jego zawartością do jamy otrzewnej, a następnie naprawia ubytek, najczęściej z implantacją siatki oraz zeszyciem tkanek pacjenta.

Nad bezpieczeństwem chorego podczas zabiegu czuwa anestezjolog wraz z pielęgniarką anestezjologiczną. Chirurgowi operatorowi często towarzyszy drugi chirurg oraz zespół instrumentariuszek.

Co dzieje się po operacji przepukliny?

Po zakończeniu operacji pacjent trafia na salę wybudzeń, gdzie monitorowane są jego funkcje życiowe. Następnie, po decyzji anestezjologa, pacjent przekazywany jest na oddział.

Na oddziale prowadzona jest dalsza obserwacja, kontrola miejsca operowanego oraz leczenie przeciwbólowe. Mobilizacja pacjenta rozpoczyna się już w pierwszych godzinach po zabiegu, ponieważ jest ważnym elementem profilaktyki zakrzepowo-zatorowej.

Po zabiegu laparoskopowym wstawanie z łóżka jest zwykle możliwe po 2–4 godzinach. Po operacji otwartej najczęściej po 4–8 godzinach. Pierwsze kroki wykonywane są z pomocą personelu medycznego.

Jak wygląda jedzenie, picie i pobyt w klinice po operacji?

W pierwszych godzinach po operacji pacjent może pić płyny, takie jak woda lub herbata. Po 6–12 godzinach zwykle możliwa jest dieta płynna, na przykład jogurt lub zupa.

W większości przypadków pacjenci zostają w klinice na noc. Rano otrzymują normalne śniadanie. Jeżeli stan chorego tego wymaga, pobyt może zostać przedłużony, zwykle do 2–3 dób, szczególnie po operacjach klasycznych lub większych przepuklinach brzusznych.

Jak dbać o ranę po operacji przepukliny?

Przez pierwsze 10–14 dni należy utrzymywać suchy opatrunek i unikać moczenia miejsca operowanego, szczególnie w wannie lub basenie.

Zwykle od następnego dnia po operacji możliwa jest kąpiel pod prysznicem z naklejonymi opatrunkami. Po kąpieli należy skontrolować rany, zastosować antyseptyk i zmienić opatrunek zgodnie z zaleceniami.

Bardzo ważna jest obserwacja objawów zapalenia oraz przestrzeganie zaleceń dotyczących higieny. Po 10–14 dniach zalecana jest kontrola w poradni, ocena ran i usunięcie szwów. Po 2–3 miesiącach zalecana jest kolejna kontrola u operatora.

Kiedy można wrócić do aktywności po operacji przepukliny?

Powrót do aktywności jest procesem indywidualnym i zależy od rodzaju operacji oraz wielkości przepukliny.

Po operacjach laparoskopowych powrót do aktywności fizycznej jest zwykle szybszy i może nastąpić po około 3–4 tygodniach. Po operacjach klasycznych najczęściej po około 6 tygodniach.

Przez pierwsze 6 tygodni należy unikać wytwarzania tłoczni brzusznej, intensywnego wysiłku fizycznego, dźwigania oraz sytuacji zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej. Zalecane jest jednak normalne, codzienne funkcjonowanie – pacjent nie powinien leżeć w łóżku przez cały okres rekonwalescencji.

Po 6 tygodniach w większości przypadków możliwy jest sport rekreacyjny, podnoszenie ciężarów do około 15 kg oraz pełna aktywność zawodowa. Po około 3 miesiącach zwykle nie ma już ograniczeń w aktywności fizycznej.

Po operacjach przepuklin brzusznych zaleca się stosowanie pasa przeciwprzepuklinowego w pierwszych tygodniach, aby odciążyć przednią ścianę jamy brzusznej i poprawić gojenie tkanek.

Fakty i mity o operacji przepukliny

Czy operacja przepukliny jest bardzo niebezpieczna?

Operacja przepukliny jest jedną z częściej wykonywanych operacji na świecie. W Polsce wykonuje się ich około 50 000 rocznie. Ryzyko ciężkich powikłań wynosi poniżej 1–3%.

Czy po operacji będę mógł wrócić do aktywności fizycznej?

Tak. Wielu pacjentów zgłasza się na operację właśnie po to, aby wrócić do sportu i swoich pasji. Powrót do aktywności jest możliwy, ale powinien odbywać się stopniowo.

Czy siatka jest bezpieczna?

Implanty, szczególnie polipropylenowe, mają wysoką biokompatybilność. Siatki stosuje się od ponad 50 lat, a na świecie wykonuje się z ich użyciem około 20 milionów operacji przepuklin rocznie.

Czy siatka powoduje nowotwory?

Nie ma wiarygodnych danych medycznych potwierdzających, że siatki stosowane w operacjach przepuklin powodują proces nowotworzenia.

Jak często zdarzają się nawroty przepuklin?

Dzięki nowoczesnym technikom operacyjnym, rozwojowi wiedzy chirurgicznej i stosowaniu implantów liczba nawrotów znacząco się zmniejszyła. Przed erą siatek nawroty stanowiły nawet około 15%. Obecnie w operacjach przepuklin pachwinowych jest to zwykle około 1–3%.

Czy można wykonać tomografię lub rezonans po wszczepieniu siatki?

Tak. Po wszczepieniu siatki można wykonać tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny.

Kiedy można wrócić do pełnej aktywności po operacji przepukliny?

Do pełnej aktywności fizycznej pacjent zwykle wraca po około 3–6 miesiącach, w zależności od rodzaju operacji, wielkości przepukliny i indywidualnego przebiegu rekonwalescencji.

Czy po nawrocie przepukliny możliwa jest kolejna operacja?

Tak. Po odpowiedniej diagnostyce i przygotowaniu pacjent może zostać zakwalifikowany do operacji naprawczej przepukliny nawrotowej.